index.jpg

Δια χειρός > Φωτογραφία

Φωτογραφία


Ύστερο βλέμμα, Πατάκης 1996.


Σαράντα τέσσερα κείμενα απαρτίζουν το βιβλίο-λεύκωμα που παρουσιάστηκε τον Απρίλιο του 1996 στον Χώρο Τέχνης «24» παράλληλα με την έκθεση φωτογραφίας.





Στο Ύστερο βλέμμα γράφουν: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Ευγένιος Αρανίτσης, Θανάσης Βαλτινός, Λευτέρης Βογιατζής, Ρέα Γαλανάκη, Θοδωρής Γκόνης, Αλέξης Δαμιανός, Τάσος Δενέγρης, Δημήτρης Δημητριάδης, Σωτήρης Δημητρίου, Αγαθή Δημητρούκα, Κική Δημουλά, Μάρκος Δραγούμης, Δανιήλ Ιακώβ, Ιερομόναχος Συμεών, Αλέξανδρος Ίσαρης, Γιάννης Κιουρτσάκης, Θωμάς Κοροβίνης, Μαριάννα Κορομηλά, Γιώργος Μαργαρίτης, Μάριος Μαρκίδης, Αντιγόνη Μαυρομάτη, Μάρκος Μέσκος, Πάνος Μουλλάς, Χρόνης Μπότσογλου, Παντελής Μπουκάλας, Χρήστος Μπράβος, Νίκος Ξυδάκης, Νίκος Παναγιωτόπουλος, Κωστής Παπαγιώργης, Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος, Σωτήρης Παστάκας, Δημήτρης Παστουρματζής, Αριστομένης Προβελέγγιος, Γιάννης Σακελλαράκης, Θωμάς Σκάσσης, Ελεονώρα Σκουτέρη-Διδασκάλου, Δημήτρης Τζιόβας, Δημήτρης Φιλιππίδης, Νίκος Φωκάς, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Μάρθα Χριστοφόγλου.



Απαθανατίζοντας τον θάνατο, το πένθος και την απουσία στα περισσότερα κοιμητήρια της Ελλάδας ο Μ.Φ. αποτύπωσε σε ασπρόμαυρα φιλμ ταφικές φωτογραφίες από τον Έβρο ως την Κρήτη.

«Μισάνοιχτο βιβλίο»*


«Το να φωτογραφίζεις φωτογραφίες νεκρών είναι αναμφίβολα μια μορφή νεύρωσης (αισθητικής, μεταφυσικής, ψυχοπαθολογικής μορφής). Το να φωτογραφίζεις όμως φωτογραφίες νεκρών με τι μοιάζει;

Με θάνατο στο τετράγωνο; Με παρωδία αιωνιότητας; Με σκάνδαλο σκανδαλισμένης ζωής; Με περίπατο ταπεινότητας; Με προσπάθεια συμφιλίωσης με το απευκταίο; Με συγκρότηση μιας μακάβριας πινακοθήκης; Με άρνηση ενηλικίωσης;

Επιστρέφω σε κάτι που υπαινίχτηκα αρκετές φορές σΆ αυτό το επίμετρο: σε μια αίσθηση παιγνίου. Το παιχνίδι ωστόσο και το πλέον μοναχικό προϋποθέτει συναναστροφή. Αυτά τα ταπεινά φαγιούμ λοιπόν υποστηρίζουν μια συναναστροφή. Μια συναναστροφή που διαμείβεται ανάμεσα στους ενοίκους του κάτω και του πάνω κόσμου, ανάμεσα σε αυτούς που δεν ακούνε πλέον κανέναν χαιρετισμό και σε αυτούς που επιμένουν να τους τον απευθύνουν προσδοκώντας το αδύνατο, ανάμεσα σ΄ αυτούς που δεν μπορούν να μεταδώσουν την εμπειρία τους (ή την μη εμπειρία τους) και σ΄ εκείνους που, όλο και πιο αποφασιστικά, κατακλύζονται από την βεβαιότητα ότι εμπειρία είναι αυτό ακριβώς που δεν μεταδίδεται στον άλλο».

* αποσπασμα απο το επίμετρο του Μ.Φ. στο Ύστερο βλέμμα




Το φωτογραφικό υλικό από το Ύστερο βλέμμα αξιοποιήθηκε στο σκηνικό του Γιώργου Πάτσα στην παράσταση του Λευτέρη Βογιατζή Η νύχτα της κουκουβάγιας (1998) του Γ. Διαλεγμένου.





***


Η πόλη στα γόνατα, Πατάκης, 2002.




Το βιβλίο-λεύκωμα του Η πόλη στα γόνατα αποτελείται από ασπρόμαυρες φωτογραφίες αστέγων της Αθήνας σχολιασμένες από σύντομους θεατρογενείς μονολόγους. Πρόκειται για ένα υλικό λόγου και εικόνας που αναπαριστά το ζόφο, το ψεύδος και τον αποκλεισμό των σύγχρονων μεγαλουπόλεων.





Εισαγωγικό σημείωμα του λευκώματος




«Δεν είμαι συγγραφέας, δεν είμαι φωτογράφος, ένας λυσσαλέος περιπατητής είμαι που υποφέρω από πολύ εαυτό.

Όλοι αυτοί οι σύγχρονοι φαρμακοί, οι καυσοκαλυβίτες πετσοκομένων ιστοριών, αποκολλημένοι από τη σπηλαιογραφία του μέλλοντος, διεκδικούν την προσοχή μας μέσα από προσευχές του Κακού ή παραμιλητά ατόφιας Λογοτεχνίας. Οικοδεσπότες του έξω (ενός χαοτικού, διεστραμμένου σπιτιού) τρώνε και παρατηρούν, κοιμούνται και παρατηρούν, γελάνε και παρατηρούν, κλαίνε και παρατηρούν, θυμούνται και παρατηρούν, σκέφτονται και παρατηρούν, πεθαίνουν και παρατηρούν - παρατηρούν το ανασταλμένο βλέμμα τους.

Η Πόλη στα γόνατα είναι τα κόπρανα ενός γδαρμένου σκύλου, τα ιμάτια ενός λιντσαρισμένου, το ουρλιαχτό ενός σεραφείμ των σκουπιδιών».





Το εν λόγω φωτογραφικό και κειμενικό υλικό παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2002 στον Χώρο Τέχνης «24», πλαισιωμένο από το ηχητικό ντοκουμέντο της Κατερίνας Ευαγγελάκου (Θα το μετανιώσεις, Κρατικό βραβείο ποιότητας, Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2002).




Η έκθεση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και του Μουσείου Μπενάκη. Η Πόλη στα γόνατα επιλέχτηκε για τη Διεθνή Φωτογραφική Συνάντηση Θεσσαλονίκης Fotosynkyria 2003.





Η ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου Delivery (Επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ Βενετίας και Μόντρεαλ), όπου ο Μ. Φάις συνεργάστηκε στο σενάριο με το σκηνοθέτη, βασίστηκε πάνω στο εν λόγω υλικό.



Η Πόλη στα γόνατα επιλέχτηκε να παρουσιαστεί στο Θέατρο Αμόρε την άνοιξη του 2006, στον Εξώστη , στο πλαίσιο «Δοκιμές», το δεκαήμερο 20.5-30.5.2006.
Ο σκηνοθέτης Θάνος Αναστόπουλος (Όλο το βάρος του κόσμου, Συμμετοχή στο Φεστιβάλ Ρότερνταμ, 2004) δραματοποιήσε (από κοινού με το συγγραφέα) και μετέφερε την Πόλη στα γόνατα επί σκηνής.



Συμμετοχή στην ομαδική έκθεση "Γ.Μ. Βιζυηνός"
 που πραγματοποιήθηκε στον Χώρο Τέχνης "24"  (23.5-10.6.06)



Συμμετείχαν: Μαριλίτσα Βλαχάκη, Τάσος Μαντζαβίνος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Χρήστος Μποκόρος, Χρόνης Μπότσογλου, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος και Βασίλης Παπανικολάου.




Εποχή αυτοθεραπείας




Λυμφατικό αγόρι, σχεδόν υδροκέφαλο, κάθεται στην άμμο· ζαβλακωμένο από το μεσημβρινό ήλιο το βλέμμα του πέφτει ανάμεσα στα πόδια του, όπου μια πάπια-σωσίβιο κοιτάζει κατάματα το φακό+ πίσω του διακρίνονται, κρεουργημένα από τις γάμπες και κάτω, τα σανταλοφορεμένα πόδια ενός άντρα.
       Τα πόδια είναι του πλανόδιου τυροπιτά της παραλίας στο Φανάρι, ενώ η φωτογραφία είναι του Φώτο-Βάττη, που τριγυρνούσε στην αμμουδιά με τον τρίποδα στον ώμο και απαθανάτιζε λουόμενους.
       Αυτή είναι και η πρώτη φωτογραφική αποτύπωσή μου σε παραλία και μάλλον είμαι τεσσάρων ετών.



       Επτά χρόνια αργότερα, στα σκοτεινά νερά της Μαρώνειας, το ίδιο αγόρι θέλοντας να εντυπωσιάσει το αγλάισμα των καλοκαιρινών διακοπών της παραθεριστικής μαρίδας, τη Φώνη, παρΆ  ολίγον να πνιγεί.
       Εγκαταλείποντας τα βατραχοπέδιλά του, σε μια κίνηση ασυλλόγιστου λεονταρισμού, προσπάθησε να ακολουθήσει τη δεινή σΆ όλα τα στιλ Φώνη, ως τη σπηλιά του Κύκλωπα (όπως η άγουρη φαντασιοπληξία βάφτισε μια απότομη εσοχή του βράχου). Τελικά η Περσεφόνη (που μέχρι τότε την άκουγε σαν παράτονη φωνή)  τον τράβηξε σαν ρυμουλκό στη στεριά, όπως τραβάμε ένα άχρηστο λάστιχο.


           Με τον καιρό, μπορεί να ξέχασε την ταταρική φατσούλα της Φώνης, αλλά τα μελανά και άπατα νερά της Μαρώνειας τον κατέτρυχαν καθΆ ύπνον. Από εκεί πέρασε το φωτισμένο υπερωκεάνιο «Ξεκαρδισμένοι του Ολοκαυτώματος»· εκεί κολύμπησαν με τον πατέρα του, συνομήλικοι, ως τον αβλέμονα  (ο πατέρας του με τις απλωτές του νεκρού, που δεν κρατάει δυνάμεις για την επιστροφή)· εκεί, τέλος, συνέβησαν αλησμόνητες συνευρέσεις με θείες, γειτονοπούλες, συμμαθήτριες, καθώς και με πλείστες όσες τον κέρασαν χυλόπιτα  στο αφροδισιακό αλισβερίσι.  


Αναμφίβολα όταν, μετά από τόσο φτερουγισμένους και οικοδεσπότες του έξω, αποφασίζεις να καδράρεις νησιώτες, λουόμενους ή επιβάτες πλοίων, είναι μια πρόοδος. Οι φωτογραφίες αυτής της έκθεσης επιλέχτηκαν από  ασπρόμαυρα φιλμ τραβηγμένα την τελευταία εξαετία - λεπτομέρειες ή συνθέσεις από ένα άτυπο φωτογραφικό ημερολόγιο δύο χιλιάδων αρνητικών.


         Κάλυμνος, Ανάφη, Αμοργός, Σαμοθράκη, Φολέγανδρος, Κύθνος, Λουτράκι, Πόρος, Σέριφος- αποτυπώνουν τις θαλάσσιες διαδρομές του γραφιά-φωτογράφου. Έτσι, σιγά σιγά το καλοκαίρι από εποχή πανικών, ημικρανιών, χωρισμών, τυφλής λαγνείας ή τυφλής μοναξιάς μεταμορφώνεται σΆ ένα βλέμμα ζεστό, σΆ ένα άγγιγμα σταθερό.
          Αυτές οι φωτογραφίες λοιπόν, χτίζουν μια εποχή αυτοθεραπείας, καθώς σβήνουν στο φόντο την εμβληματική φιγούρα της αυτοτιμωρίας και φέρνουν στο προσκήνιο ένα πλήθος  τρυφερών ανθρώπων και οικείων τόπων.


           Από μια σκοπιά, αυτές οι φωτογραφίες επιθυμούν να αναβιώσουν το φως της παιδικής ηλικίας, τις φόρμες της αθωότητας, τη γλώσσα του παιχνιδιού, πριν κοπεί το νήμα της παραμυθητικής αφήγησης (ήγουν η ακρόαση μΆ  ανοιχτή καρδιά).
           Με τρίπτυχα φωτογραφιών προσπαθώ να στήσω σύντομες ιστορίες, συναρθρωμένες από το θρυμματισμένο παιχνίδι των θερινών διακοπών μου. Ενότητες που κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί ότι εικονογραφούν λέξεις όπως:  πίστη, επιθυμία, κάματος, ραστώνη, προσμονή, φαιδρότητα, απογοήτευση, απουσία.  
         Παπαιωάννου, Μπρεσόν, Κουντέλκα, Οικονομόπουλος, τέσσερα καθοριστικά βλέμματα πάνω στο βλέμμα μου. Και όχι μόνο.  Καθώς και  η αχλή παλιών, ανώνυμων, ασπρόμαυρων φωτογραφιών από διακοπές, που τόσο μΆ  αρέσει να χαζεύω, έπαιξαν το ρόλο τους. Επειδή όμως, πάνω απΆ όλα, είμαι άνθρωπος της γραφής και μεταφράζω σε λέξεις όλες τις εικόνες (άυλες και απτές), διαβάζω, πίσω από αυτές τις ιαματικές (για πάρτι μου τουλάχιστον) φωτογραφίες, Παπαδιαμάντη, Καχτίτση, αλλά και Ναμπόκοφ, Παβέζε, Πεσσόα.    


  
                      
Κείμενο που δημοσιεύτηκε στον κατάλογο της ομαδικής έκθεσης Καλοκαίρι, μια συνάντηση (Χώρος Τέχνης, 24, Οκτώβριο 2006) μαζί με ζωγραφιές του Τάσου Μαντζαβίνου και Κώστα Παπανικολάου.

Εκχώρηση Ονόματος .gr - Φιλοξενία Δικτυακού Τόπου - Κατασκευή & Ενημέρωση από την Ένωση Ελλήνων Χρηστών Internet