Θέατρο

Η Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου είναι ένα βιβλίο που διατρέχει κινδύνους: τον κίνδυνο να αποδειχτεί καμουφλαρισμένη αυτοβιογραφία του συγγραφέα του - και αυτόν τον ξεπερνά με επιτυχία χάρη στην αφηγηματική στρατηγική που υιοθετεί ο Φάις, τη στρατηγική του κατόπτρου ή του ειδώλου ή τον κίνδυνο να εκληφθεί ως ιστορικό χρονικό ενός τόπου - και αυτόν τον υπερβαίνει χάρη στο βασικό φίλτρο που τοποθετείται ανάμεσα στη γραφή και στα πράγματα: το χιούμορ.

Έτσι, η αυτοβιογραφία γίνεται αυτό που είναι: έργο λογοτεχνίας, μυθιστόρημα. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου η μικρή ζωή ενός μεγάλου τόπου διεκδικεί τα δικαιώματά της. Και τα κατακτά απολύτως. Μεγάλος τόπος: η χοάνη των Βαλκανίων. Μικρή ζωή η συγκεκριμένη ατομικότητα που αντιστέκεται, πάσχουσα και υπομένουσα, στον αμείλικτο τροχό της Ιστορίας.

Μέσα στο περιβάλλον μιας Κομοτηνής, που χαρακτηρίζεται από τη σοφία του οικοσυστήματος του πεπρωμένου, όπου υπάρχει πολύ νερό υπάρχει και φωτιά. Πολλές πυρκαγιές αλλά και πολλές πλημμύρες. Ο Φάις έγραψε ένα βιβλίο το οποίο από πολλές πλευρές χορηγεί τίτλους ευγενείας στο οτιδήποτε. Για μένα αυτό είναι μια συναρπαστική πλευρά της ερμηνείας της λογοτεχνίας.

Λογοτεχνία είναι η ανυπομονησία της γνώσης. Το δικαίωμα το οποίο έχεις, αναλαμβάνεις, διεκδικείς να μπαίνεις στα χωράφια άλλων ως ανυπόμονος, αλλά μόνο ως ανυπόμονος δεν μπορείς να γράψεις λογοτεχνία.

Πρέπει να υπάρχει και κάτι άλλο. Και νομίζω ότι ο συγγραφέας της Αυτοβιογραφίας το διαθέτει αυτό το κάτι άλλο. Πρέπει να είσαι και διστακτικός - αυτό είναι ένα άλλο οικοσύστημα της λογοτεχνικής κλίσης.

Και ανυπόμονος και διστακτικός. Δέκα χρόνια, λέει, το έγραφε το βιβλίο. Έσβηνε, έγραφε, πρόσθετε, αφαιρούσε. Λογοτεχνία λοιπόν είναι αυτή η δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην ανυπομονησία και στον δισταγμό.

Το βιβλίο αυτό έρχεται, σε ώρα επίκαιρη, να μας θυμίσει ακριβώς το μεγαλείο που φωλιάζει έξω από τα φαντασιώδη κατηγορήματα του μεγαλείου, με τα οποία επενδύονται συνήθως όλες οι σκοπιμότητες στον χώρο που μας δόθηκε να ζήσουμε.

Βασίλης Παπαβασιλείου, σκηνοθέτης

«Ένας άντρας γίνεται τραβεστί, μπαίνει στο πετσί του αντίθετου φύλλου, προκειμένου να πλησιάσει τη γυναίκα του και τελικά να καταλάβει τον ίδιο του τον εαυτό.

Αποσπασμένος από το λογοτεχνικό του περιβάλλον, ο ανώνυμος αφηγητής στα Αντρόγυνα εμφανίζεται στη σκηνή μέσα από το δισυπόστατο της μορφής και της σκέψης του. Από τη μία, παρακολουθούμε έναν άντρα αποξενωμένο από τον εαυτό του να μασκαρεύεται στη γυναίκα του: "Όχι για να αντιστρέψουν τους ρόλους στο κρεβάτι. Ούτε για να ψωνιστεί με άλλους άντρες. Σκοπός του δεν είναι η καύλα. Μασκαρεύεται για να ξεθαρρέψει και να της μιλήσει". Στη θέση του κουρασμένου αντρόγυνου του τότε το αντρόγυνο του τώρα, ενωμένο "για πρώτη και τελευταία φορά» σε ένα και μόνο σώμα.

"Η ερωτική μας ζωή είναι η οικογενειακή μας ζωή. Κανένα νανούρισμα, κανένα χάδι, κανένα παιχνίδι, κανένα κάτοπτρο πιο βαθύ από το αίμα", μονολογεί σε μια αποστροφή του λόγου του, που κυλά σε τρίτο πρόσωπο, αναγκαστικά, αφού ο αφηγητής δεν μπορεί να είναι αυτό που μεταμφιέζεται. Μόνο σε χρόνο ανύποπτο, απευθύνει το ερώτημα που τον (τη) βασανίζει: "Πες μου, με σκέφτεσαι αυτή τη στιγμή;" -μία από τις ελάχιστες εκφράσεις τρυφερότητας σε ένα λόγο στεγνωμένο από τη σκληρότητα των αισθημάτων.

Παραληρηματικός ο μονόλογος "από το φόβο της σιωπής", αυτοσαρκαζόμενος από ενοχή για την προδοσία μιας γυναίκας "που χρόνια την κακοποιούσε με τη βία του ανήμπορου", αγωνίζεται να ξαναβρεί εκείνη την καθημερινότητα "που γράπωνε κάτι από τη γλυκιά αιωνιότητα". Το αποτέλεσμα, ένα συνονθύλευμα από σκέψεις και συναισθήματα, τα δικά της που γίνονται δικά του, τα δικά του που ψάχνουν τις φοβισμένες αλήθειες.

Ένας άντρας ντύνεται η γυναίκα του για να καταφέρει να μιλήσει σ' εκείνην που έχει πια φύγει, μήπως και μπορέσει να δει καταπρόσωπο τον εαυτό του. Η ιστορία ενός ξοδεμένου έρωτα χωρίς "ραχοκοκαλιά" που έγινε πρώτα βιβλίο και που τώρα νομιμοποιείται σκηνικά μέσα από τη διαλεκτική της σύλληψής της.

Στα Αντρόγυνα (απόσπασμα από το αφήγημα Aegypius monachus, 2001) , ο Μισέλ Φάις αυτοβιογραφείται ανελέητα μέσα από το ίδιο κράμα ωμής σαφήνειας και λυρικής αφαιρετικότητας. Ουσιαστικά, το αφήγημα αποτελεί το τρίτο μέρος μιας άτυπης τριλογίας ενδοσκόπησης. Προηγήθηκε το μυθιστόρημα Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου και ακολούθησαν οι ιστορίες που συγκέντρωσε με τον τίτλο Απ' το ίδιο ποτήρι.

Εξοικειωμένος με τις διαλογικές σκηνές που κάποτε καταλήγουν σε μονόπρακτα, όπως στην περίπτωση της στιχομυθίας Μετά τις τελευταίες μας λέξεις η οποία προαναγγέλλει τρόπον τινά τα Αντρόγυνα, ο Φάις μεταγράφει αυτούσια στη σκηνή την πρισματική αφήγηση της ιστορίας του, σπρώχνοντας στα άκρα, πέρα από τις αφηγηματικές του τεχνικές, τις συμβάσεις του δραματικού».

H πόλη στα γόνατα

Δραματουργική επεξεργασία: Θάνος Αναστόπουλος-Μισέλ Φάις
Σκηνοθεσία: Θ. Αναστόπουλος
Σκηνικά-Κοστούμια: Μαγιού Τρικεριώτη
Φωτισμοί: Ηλίας Αδάμης
Διανομή:  Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Νέστωρ Κοψιδάς, Γιώργος Συμεωνίδης
Μουσική επιμέλεια: Θ. Αναστόπουλος, Ν. Κοψιδάς
Βίντεο: Θ. Αναστόπουλος
Φωτογραφίες:  Μ. Φάις
Επεξεργασία φωτογραφιών: Γιώργος Νούνεσης, Θάνος Φατούρος

Δοκιμές-ΑΜΟΡΕ-Εξώστης 20-30 Μαίου 2006